بورسی شو!!

شاخص بورس به چه معناست؟

واژه «شاخص»به معنای نشانگر بوده و عددی را به نمایش می‌گذارد که فعالین حوزه بورس با بهره‌گیری از آن می‌توانند تغییرات ایجاد شده در یک یا چند متغیر را طی بازه زمانی خاص مشاهده کنند.

اگر در جستجوی اخبار بورس باشید، احتمالاً با اصطلاح «شاخص بورس» و اخباری چون: «شاخص بورس با ۵۰۰ واحد رشد به ۷۵۰۰۰ واحد رسید» بسیار برخورد کرده‌اید. شاید این سؤال برایتان پیش آمده باشد که این شاخص چیست و نوسانات عددی در این شاخص چه معنایی دارند؟ در این جستار درصدد آنیم ضمن معرفی شاخص بورس، انواع شاخص و … را مورد بررسی قرار دهیم تا با مطالعه این جستار هر گونه ابهام در زمینه شاخص بورس برای شما مرتفع شود.

شاخص بورس

فعالین حوزه بورس جهت سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه، مؤلفه‌ها و پیشنهادات گوناگونی را مورد بررسی قرار می‌دهند. آنها جهت دستیابی به سود مناسب به هنگام خرید و فروش سهام، روند قیمت یا بازده سهام شرکت‌ها، سود شرکت در دوره‌های مختلف، روند بازدهی صنعت مربوطه و همینطور وضعیت بازار را بررسی می‌کنند تا احاطه کاملی نسبت به کار خود داشته باشند. یکی از ابزارهای مهم در ارزیابی بازار سرمایه، تحلیل شاخص‌های مختلف از جمله شاخص بورس است که سهامداران با بهره‌گیری از آن می‌توانند به اطلاعات عمومی قیمت یا بازدهی شرکت‌ها دست یابند.

واژه «شاخص» ترجمه کلمه انگلیسی (Index) است که در نمای کلی، به معنای نشانگر بوده و عددی را به نمایش می‌گذارد که فعالین حوزه بورس با بهره‌گیری از آن می‌توانند تغییرات ایجاد شده در یک یا چند متغیر را طی بازه زمانی خاص مشاهده کنند. در واقع سهامداران از این طریق می‌توانند وضعیت کلی بازار را ارزیابی نمایند و حتی تغییرات احتمالی قیمت‌ها را در آینده دنبال کنند؛ یعنی سهامداران می‌توانند با بهره‌گیری از شاخص‌ها، به مقایسه تغییرات یک یا چند پدیده در دو زمان متفاوت احاطه یابند.

انواع شاخص بورس

شاخص‌های بورس معیارهای مهمی هستند که با بررسی و تحلیل آنها می‌توان وضعیت گذشته و حال بورس را از جنبه‌های مختلف مورد ارزیابی قرار داد و حتی با کمک روش‌های نموداری، روند آینده بورس را پیش‌بینی نمود. بنابراین با توجه به نقش بسیار مهمی که انواع شاخص بورس، در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران ایفا می‌کنند، نوسانات شاخص‌ها نیز برای سرمایه‌گذاران و سهامداران بسیار حائز اهمیت است.

شاخص ‌بورس گونه‌های مختلفی دارد که هر یک از جنبه خاصی به نمایش وضعیت بورس می‌پردازند. از این رو سرمایه‌گذاران باید در تحلیل شاخص‌های بورس به کارکرد هر شاخص توجه داشته باشند و این مسئله را مد نظر قرار دهند که هر یک از شاخص‌ها، با توجه به آنچه بررسی می‌کنند، به شاخص قیمت و شاخص بازدهی تقسیم می‌شوند و معنایی را در بر دارند که بر اساس متغیر‌های مورد نظر قابل تفکیک هستند؛ به ‌عنوان نمونه شاخص کل، تمامی شرکت‌های بورس را در برمی‌گیرد، شاخص صنعت شرکت‌های تولیدی و شاخص مالی شرکت‌های گروه خدمات مالی و سرمایه‌گذاری را. جهت تبیین بهتر و شاخص ‌بورس گونه‌های مختلفی دارد که هر یک از جنبه خاصی به نمایش وضعیت بورس می‌پردازند.بیشتر این مسئله، در ذیل به انواع شاخص بورس خواهیم پرداخت تا مفاهیم آن به خوبی شناخته شوند.

۱. شاخص کل

شاخص کل یکی از انواع شاخص بورس است که در اخبار و رسانه‌ها با عنوان «شاخص بورس تهران» شناخته می‌شود و میان فعالین بازار بورس، یکی از کاربردی‌ترین شاخص‌ها محسوب می‌شود که  به نمایش سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس می‌پردازد. در بیانی دیگر می‌توان گفت تغییرات این نوع از شاخص بورس، بیانگر میانگین بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس است. پس این شاخص، هم تغییرات قیمت سهام و هم سودهای سالانه‌ای که شرکت‌ها به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌کنند را محاسبه می‌نماید.

این مطلب را هم بخوانید:
بورس تهران

نام دیگر شاخص کل، «شاخص قیمت و بازده نقدی» (TEDPIX) است که سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس را نشان می‌دهد. نکته‌ای که هنگام بررسی این شاخص باید مد نظر داشت اینکه، میزان تغییرات شاخص برای سرمایه‌گذاران اهمیت خواهد داشت، نه خود عدد شاخص. برای درک ساده‌تر مفهوم این نوع شاخص بورس (شاخص کل)، فرض کنید شما از تمام شرکت‌های بورسی، مطابق با وزن آنها در شاخص کل بورس سهام خریداری می‌کنید. در این صورت تغییرات شاخص کل بورس، درست مطابق با میزان بازدهی سبد سهام شما خواهد بود. در واقع شاخص کل، تغییرات قیمت سهام و سودهای سالانه‌ای را که شرکت‌ها به شما پرداخت می‌کنند، محاسبه و ارزیابی می‌نماید.

۲. شاخص قیمت

شاخص قیمت از اصلی‌ترین انواع شاخص‌ بورس است که روند عمومی قیمت سهام تمام شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار را نشان می‌دهد. پس اگر برای مثال شاخص قیمت بورس طی یک سال، ۲۰ درصد رشد داشته باشد، بدین معنا است که سطح عمومی قیمت‌ها در بورس طی یک سال گذشته به طور متوسط ۲۰ درصد رشد داشته است.

تفاوت عمده این شاخص بورس با شاخص کل در این است که در شاخص قیمت، فقط قیمت سهام شرکت‌های بورسی در فرمول شاخص محاسبه می‌شود، حال آنکه در شاخص کل، علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالانه شرکت‌ها هم در محاسبه شاخص مد نظر قرار گرفته می‌شود. در این شاخص بورس، درست همانند شاخص کل، وزن شرکت‌ها در تأثیر آنها بر شاخص بسیار حائز اهمیت است؛ یعنی هر قدر شرکت بزرگ‌تر باشد – سرمایه آن بیشتر باشد – تأثیر آن بر شاخص قیمت بیشتر خواهد بود.

۳. شاخص صنعت و شاخص مالی

چنان که پیش از این اشاره شد، شرکت‌ها بر اساس ماهیت فعالیتشان گروه‌های مختلفی را تشکیل می‌دهند که از جمله آن می‌توان به شرکت‌های تولیدی و خدماتی اشاره کرد. از این دو گروه عمده، بیش از ۶۰ درصد شرکت‌های فعال در حوزه بورس را شرکت‌های تولیدی در بر می‌گیرند و مابقی شرکت‌ها – که در حوزه تأمین سرمایه قرار می‌گیرند – ‌جزو خدمات مالی محسوب می‌شوند.

شرکت‌های حاضر در دسته اول را در زمره شاخص صنعت و شرکت‌های حاضر در حوزه دوم در شاخص مالی قابل تقسیم هستند. برای مثال شرکت پتروشیمی زاگرس و پتروشیمی فناوران – که به تولید متانول اشتغال دارند – در شاخص صنعت و شرکت تأمین سرمایه نوین و تأمین سرمایه لوتوس پارسیان در شاخص مالی قرار می‌گیرند‌. ذکر این نکته حائز اهمیت است که شیوه محاسبه هر دو شاخص بر اساس میانگین موزون شرکت‌های فعال در آن شاخص می‌باشد. در واقع مشابه شاخص کل قیمت محاسبه می‌گردد و تفاوت آنها با شاخص مزبور در تعداد شرکت‌های حاضر در آن صنعت خواهد بود.

۴. شاخص بازده نقدی

این شاخص بورس و تغییرات ناشی از آن، میانگین بازدهی حاصل از پرداخت سود نقدی شرکت‌های بورسی به سهامداران را نشان می‌دهد. از این رو وقتی شاخص سود نقدی روند نزولی داشته باشد، شرکت‌ها به‌ طور میانگین سود نقدی کمتری را در مجامع عادی سالانه میان سهامداران تقسیم می‌کنند.

۵. شاخص هم‌وزن

چنان که پیش از این تبیین شد، سهم شرکت‌های بزرگ در شاخص کل بیش از سهم شرکت‌های کوچک است. بدین‌ترتیب اگر سهم چند شرکت بزرگ رشد کند، اما سایر سهم‌ها رشد چشمگیری نداشته باشند، ممکن است شاخص کل روند صعودی داشته باشد. از این رو ممکن است شاخص کل شما را فریب دهد. برای مثال می‌توان زمان‌هایی را مورد ارزیابی قرار داد که با سقوط شرکت‌های بزرگ شاخص کاهش می‌یابد، حال آنکه اوضاع عمومی بازار مثبت و خوب است. از این رو بررسی شاخص هم‌وزن، خالی از لطف نخواهد بود. در این شاخص، تمامی شرکت‌ها وزن مساوی دارند و به خاطر وزن مساوی تمام نمادها، دستکاری این شاخص کار دشواری خواهد بود و نمی‌توان با حمایت از چند سهم آن‌ را تغییر داد. بر اساس همین ویژگی، بسیاری از تحلیلگران جهت بررسی دقیق حال عمومی بازار، شاخص هم‌وزن را ملاک مناسب‌تری برمی‌شمرند.

این مطلب را هم بخوانید:
چرا استقبال از عرضه اولیه زیاد است؟

۶. شاخص سهام آزاد شناور TEFIX

پیش از آنکه این نوع از شاخص بورس یعنی سهام آزاد شناور مورد بررسی قرار گیرد، لازم است کمی با مفهوم سهام شناور آزاد آشنا شوید. سهام شناور آزاد(Free float)  بخشی از سهام شرکت سهامی است که دارندگان آن آماده عرضه و فروش آن بخش از سهام هستند و انتظار می‌رود در آینده‌ای نزدیک قابل معامله باشد. مالکان سهام شناور آزاد، با حفظ سهام خود تمایلی در مدیریت شرکت ندارند. جهت محاسبه سهام شناور آزاد لازم است ترکیب سهامداران مورد بررسی قرار گیرد و سهامداران راهبردی مشخص گردند. سهامداران راهبردی، گروهی از سهامداران هستند که در کوتاه مدت، قصد واگذاری سهام خود را نداشته و به طور معمول درصددند جهت اعمال مدیریت خود این سهام را حفظ کنند.

با توجه به مفهوم سهام شناور آزاد، لازم است اکنون در باب شاخص سهام شناور آزاد توضیحاتی ارائه شود. محاسبه شاخص سهام شناور آزاد، مشابه شاخص کل است؛ با این تفاوت که در وزن‌دهی شرکت‌های موجود در سبد شاخص، به جای بهره‌گیری از کل سهام منتشر شده، فقط سهام شناور آزاد شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و هدف اصلی استفاده‌ از سهام شناور آزاد در محاسبه شاخص‌ها، پیگیری رفتار قسمتی از بازار است که از قدرت نقدشوندگی بیشتری برخوردار می‌باشد.

۷. شاخص ۵۰ شرکت فعال‌تر

شاخص ۵۰ شرکت فعال‌تر، شاخص بورسی است که از پنجاه شرکت با بیشترین حجم معاملات ساخته می‌شود. پنجاه شرکت مزبور، شرکت‌هایی با بیشترین ضریب نقدشوندگی هستند، چرا که بیش از سایر سهم‌ها قابلیت خرید و فروش را داشته و شامل خرید و فروش می‌شوند. در این شاخص، شرکت‌هایی با نقد شوندگی پایین‌تر حضور ندارند. بدین‌ترتیب ممکن است شاخص کل پایین بیاید، اما اوضاع بازار همچنان روند خوبی داشته باشد. به طور کلی این شاخص بورس، می‌تواند نشان دهد  که وضع سهام‌هایی که خرید و فروش می‌شوند، چطور است.

۸. شاخص ۳۰ شرکت بزرگ‌تر

این شاخص بورس، فقط نشان‌دهنده ۳۰ شرکت بزرگ‌تر در بازار سرمایه است؛ یعنی شرکت‌هایی که صاحب بیشترین ارزش بازار (تعداد سهم ضرب در قیمت سهم) هستند. با این فرض که شاخص کل مثبت است، اما شاخص هم‌وزن نه، اختلاف حاصل شده را چگونه توجیه می‌کنید؟ بهره‌گیری از شاخص ۳۰ شرکت بزرگ‌تر، راه مناسبی جهت توجیه این اختلاف و درک اختلاف پدید آمده است.

۹. شاخص بازار اول و بازار دوم

در بازار سرمایه، شرکت‌های بورسی بر اساس مؤلفه‌های گوناگونی، چون: میزان سرمایه، تعداد سهامداران، وضعیت سودآوری، تعداد سهامی که توسط سهامداران حقیقی در بازار خرید و فروش می‌شوند و … دسته‌بندی می‌شوند. بر این اساس، شرکتی که از شرایط بهتری برخوردار باشد، در بازار اول و دیگر شرکت‌های بورسی در بازار دوم دسته‌بندی خواهند شد. در این میان، شرکت‌هایی که در بازار اول قرار دارند نیز به دو گروه تابلو اصلی و فرعی تقسیم می‌شوند و برای هر یک از دسته‌بندی‌های مذکور، شاخصی وجود دارد که میانگین تغییرات قیمت سهام شرکت‌هایی را به نمایش می‌گذارند که در این گروه‌ها حضور دارند.

نتیجه‌گیری

در جستار حاضر تلاش شد اطلاعات جامعی در حوزه شاخص بورس و انواع آن در اختیار علاقه‌مندان به این حوزه گذاشته شود تا شما با بهره‌گیری از این اطلاعات، به راحتی بتوانید وضعیت بازار سرمایه را با بهره‌گیری از شاخص بورس، طی دوره‌های مختلف ارزیابی کنید و یک ‌قدم به سمت‌ سرمایه‌گذاری موفق در بازار سرمایه حرکت نمایید.

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: ۱ میانگین: ۵]
نصب اپلیکیشن فانتیکال

احسان حسینی

احسانم. تا وقتی که می‌توانم بنویسم و بخوانم، یاد می‌گیرم. و تا وقتی که توان یادگیری دارم، هیچ مقصدی برایم صعب‌الوصول نیست.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا