بورسی شو!!

تأثیر شاخص بورس بر سرمایه‌گذاری و سوددهی چقدر است؟

شاخص‌های بورس معیارهای مهمی هستند که هر یک جنبه خاصی از وضعیت بورس را به نمایش می‌گذارند.

یکی از چالش‌های موجود در بازار بورس، تأثیر شاخص بورس و پیش‌بینی آن در بازار سرمایه‌گذاری است. تمام سرمایه‌گذاران از خرد گرفته تا کلان – یعنی شرکت‌های سرمایه‌گذاری – دوست دارند از رفتار بعدی بازار مطلع باشند؛ درست مانند شطرنج بازی که برای برد در بازی،  باید از حرکات بعدی رقیبش مطلع باشد. سرمایه‌گذاران هم دوست دارند بدانند آیا بازار رونق می‌گیرد؟ یا به خاطر رکود، سرمایه‌ها به سمت نابودی حرکت می‌کند. برای پیش‌بینی میزان تأثیر شاخص بورس شیوه‌های گوناگونی وجود دارد؛ از نگاه‌های بنیادین به صنایع گرفته تا تحلیل‌های نموداری و به کار بستن شبکه‌های عصبی و هوش‌های مصنوعی. در این میان کسانی هستند که باور دارند حرکت شاخص بورس حرکتی کاملاً تصادفی است.

در جستار حاضر می‌کوشیم ضمن معرفی مهم‌ترین شاخص‌های بورسی و نحوه محاسبه شاخص کل بورس، عوامل و شاخص‌هایی که می‌توانند در آینده بازار سرمایه مؤثر باشند و منجر به تغییراتی در تأثیر شاخص بورس شوند، مورد بررسی قرار دهیم.

مهم‌ترین شاخص‌های بورسی

شاخص‌های بورس معیارهای مهمی هستند که هر یک جنبه خاصی از وضعیت بورس را به نمایش می‌گذارند. در نمای کلی از منظر بورس اوراق بهادار تهران، ۸ شاخص مهم وجود دارد که در ذیل به معرفی اجمالی آنها خواهیم پرداخت.

۱. شاخص کل

شاخص کل یکی از مهم‌ترین شاخص‌های بورس است که به نمایش سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس می‌پردازد. در واقع تأثیر شاخص بورس کل بر سرمایه‌گذاری، نشان‌دهنده میانگین بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس است که تغییرات قیمت سهام و سودهای سالانه‌ای که شرکت‌ها به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌کنند، محاسبه می‌نماید. اینکه میزان تغییرات و تأثیر شاخص بورس کل در سرمایه‌گذاری به چه عواملی وابسته است، به هنگام بررسی شاخص باید به آن توجه نمود. به عنوان مثال چنانچه شاخص کل بورس اوراق بهادار طی یک سال از عدد ۸۰۰ هزار به ۱٫۵۰۰ هزار واحد برسد، بیانگر این است که میانگین بازدهی بورس طی یکسال اخیر برابر با ۴۵ درصد بوده است.

جهت تعیین میزان شاخص کل باید ارزش جاری بازار سهام در زمان محاسبه بر ارزش جاری بازار سهام در زمان مبدأ تقسیم شود و حاصل آن در مبنای ۱۰۰ ضرب گردد تا میزان شاخص کل محاسبه شود. برای درک بهتر این مسئله، به این مثال توجه کنید: فردی را در نظر بگيريد که سهام شرکت X را در ابتدای سال، با قيمت ۱۵۰ تومان بخرد. در ادامه و چنانچه قيمت سهام اين فرد در پايان همان سال، به ۱۸۰ تومان برسد و همین طور شرکت در پايان سال نيز ۱۵ تومان به عنوان سود نقدی، به ازای هر سهم میان سهامداران خود توزیع کند، اين فرد در کل ۴۵ تومان سود از محل افزايش قيمت سهم و دريافت سود نقدی کسب کرده است. پس بازدهی این شخص در پايان سال ۳۰ درصد خواهد بود، چرا که میزان سرمايه او از ۱۵۰ تومان به ۱۹۵ تومان افزايش یافته است.

۲. شاخص قیمت

شاخص قیمت از اصلی‌ترین انواع شاخص‌ بورس است که تأثیر شاخص بورس قیمت در سرمایه‌گذاری نشانگر روند عمومی قیمت سهام تمام شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار می‌باشد. تفاوت عمده این شاخص بورس با شاخص کل در این است که در شاخص قیمت، فقط قیمت سهام شرکت‌های بورسی در فرمول شاخص محاسبه می‌شود، حال آنکه در شاخص کل، علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالانه شرکت‌ها هم در محاسبه شاخص مد نظر قرار گرفته می‌شود.

این مطلب را هم بخوانید:
تحلیل چه تاثیری در خرید و فروش سهام دارد؟

۳. شاخص صنعت و شاخص مالی

در نمای کلی شرکت‌ها بر اساس ماهیت فعالیتشان، در دو گروه عمده شرکت‌های تولیدی و خدماتی قابل تقسیم هستند. از این دو گروه عمده، بیش از ۶۰ درصد شرکت‌های فعال در حوزه بورس را شرکت‌های تولیدی در بر می‌گیرند و مابقی شرکت‌ها – که در حوزه تأمین سرمایه قرار می‌گیرند – ‌جزو خدمات مالی محسوب می‌شوند.

شرکت‌های حاضر در دسته اول در زمره شاخص صنعت و شرکت‌های حاضر در حوزه دوم در شاخص مالی قابل تقسیم هستند که بر اساس میانگین موزون شرکت‌های فعال در آن شاخص محاسبه می‌شوند.

۴. شاخص بازده نقدی

تأثیر شاخص بورس بازده نقدی در سرمایه‌گذاری، میانگین بازدهی حاصل از پرداخت سود نقدی شرکت‌های بورسی به سهامداران است. از این رو وقتی شاخص سود نقدی روند نزولی داشته باشد، شرکت‌ها به‌ طور میانگین سود نقدی کمتری را میان سهامداران تقسیم می‌کنند.

۵. شاخص سهام آزاد شناور TEFIX

تأثیر شاخص بورس سهام شناور آزاد بر بازار سرمایه مشابه شاخص کل است؛ با این تفاوت که در وزن‌دهی شرکت‌های موجود در سبد شاخص، به جای بهره‌گیری از کل سهام منتشر شده، فقط سهام شناور آزاد شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و هدف اصلی استفاده‌ از سهام شناور آزاد در محاسبه شاخص‌ها، پیگیری رفتار قسمتی از بازار است که از قدرت نقدشوندگی بیشتری برخوردار می‌باشد.

۶. شاخص ۵۰ شرکت فعال‌تر

شاخص ۵۰ شرکت فعال‌تر، از پنجاه شرکت با بیشترین حجم معاملات ساخته می‌شود و نشان می‌دهد وضع سهام‌هایی که خرید و فروش می‌شوند، چطور است.

۷. شاخص ۳۰ شرکت بزرگ‌تر

 شاخص بورس ۳۰ شرکت بزرگ‌تر، نشان‌دهنده ۳۰ شرکت بزرگ‌تر در بازار سرمایه است و راه مناسبی جهت توجیه اختلاف میان شاخص کل و هم‌وزن ایجاد می‌کند.

۸. شاخص بازار اول و بازار دوم

در بازار سرمایه، شرکت‌های بورسی بر اساس مؤلفه‌های گوناگون دسته‌بندی می‌شوند. بر این اساس، شرکتی که از شرایط بهتری برخوردار باشد، در بازار اول و دیگر شرکت‌های بورسی در بازار دوم دسته‌بندی خواهند شد و برای هر یک از دسته‌بندی‌های مذکور، شاخصی وجود دارد که میانگین تغییرات قیمت سهام شرکت‌ها را به نمایش می‌گذارد.

عوامل ارزشمند بر تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری

به طور کلی عوامل گوناگونی بر شاخص بورس و افت و صعود آن مؤثرند که در ذیل به نمونه‌هایی از آن اشاره خواهد شد.

۱. عوامل اجرایی و تأثیر شاخص بورس

فرض کنید رخدادی پیش بیاید، به طوری که در عملکرد شرکت‌های بزرگ تغییری محسوس ایجاد شود. این رخداد می‌تواند  بر شاخص بورس تأثیرگذار باشد. برای مثال ممکن است به واسطه مسائلی تولیدکنندگان فولاد به مشکل بربخورند. مشکلات موجود در شرکت‌های فولادسازی  می‌تواند به شرکت‌های خودروسازی هم لطماتی وارد کند و این منجر به تغییر شاخص بورس کل خواهد شد.

۲. احساسات سرمایه‌گذاران و تأثیر شاخص بورس

فرض کنید هیچ عاملی در هیچ‌جا تغییر نکند، اما به هر دلیلی علاقه عمومی به بازار بورس افزایش یابد. این ماجرا منجر به رشد شاخص بورس خواهد شد. در مقابل، سرخوردگی عمومی هم می‌تواند باعث خروج فعالان از بازار شود. در حقیقت عوامل گوناگون چون: فسادهای سازمانی، تبعیض، عدم شفافیت در اطلاعات، رانت، تقلب و تبانی، موجب دلسرد شدن سرمایه‌گذاران و رکود بازار بورس خواهد شد و بر میزان تأثیر شاخص بورس در بازار سرمایه نقش خواهد داشت.

این مطلب را هم بخوانید:
انواع تحلیل در بورس

۳. بازارهای جایگزین و تأثیر شاخص بورس

جذاب‌تر شدن بازارهای جایگزین یا نابود شدن جذابیت‌های آنها، نه تنها حال عمومی بازار را تغییر می‌دهد، بلکه میزان تأثیر شاخص بورس بر سرمایه‌گذاری را با تغییر همراه می‌سازد. برای مثال میزان نرخ بهره بانک‌ها تغییرات زیادی در میزان تأثیر شاخص بورس ایجاد می‌کند؛ چنان که کاهش بهره بانکی باعث می‌شود سرمایه‌گذاران پول‌های خود را از بانک در بیاورند و آن را به بازار بورس سرازیر کنند. ناگفته نماند نرخ بهره بانک به شکل‌های دیگر هم می‌تواند بر بازار بورس و شاخص آن مؤثر باشد.  بیشتر شرکت‌های پذیرفته ‌شده در بورس بابت وام‌ها و بدهی‌هایشان ملزم به پرداخت بهره هستند. این بهره به‌طور مستقیم از جیب سهام‌داران کسر می‌شود. بهره بانکیِ کمتر، درست مانند مالیات کمتر می‌تواند در ترقی سود هر سهم مؤثر باشد.

۴. چشم‌اندازها و انتظارات  و تأثیر شاخص بورس

انتظار ما از آینده، حتی بیش از شرایط فعلی بر رفتارهای امروز ما مؤثر است. برای مثال کسی که تمایل دارد سال آینده شهر یا کشور محل زندگی‌اش را تغییر دهد، بعید است خانه‌ای با اقساط طولانی‌مدت بخرد. در مورد بازار بورس هم وضع به همین شکل است. خوش‌بینی بیشتر مردم به آینده اقتصادی کشور، منجر به افزایش تمایلشان به خرید سهام خواهد شد. در مقابل انتظارات منفی – مثل: بدبینی، نگرانی، ترس، عدم قطعیت و احتمال جنگ – مردم را به سمت و سوی نقد کردن دارایی‌شان سوق می‌دهد. از این رو می‌توان گفت اخبار بد و دلسردکننده می‌تواند باعث سقوط شاخص بورس شود  و این میزان تأثیر شاخص بورس بر سرمایه‌گذاری را با تغییر همراه خواهد ساخت.

۵. نرخ تورم  و تأثیر شاخص بورس

بالا رفتن میزان تورم، نه تنها منجر به کم شدن قدرت خرید مردم می‌شود، بلکه فروش شرکت‌ها را با روند نزولی همراه خواهد کرد و این یعنی کم شدن سود هر سهم. وقتی سود واقعی شرکت‌ها از میزان پیش‌بینی‌شده کمتر باشد، قیمت سهام هم کاهش پیدا می‌کند و این کم شدن قیمت سهام و سود‌های تقسیمی، رد و نشانی بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری بر جای خواهد گذاشت.

در مقابل تورم پایین با نوسان‌های کم، نه تنها منجر به افزایش تمایل مردم برای خرید شده، بلکه افزایش تولید را در شرکت‌ها به همراه خواهد داشت و این امر نشانی بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری بر جای خواهد گذاشت.

۶. شرایط سیاسی و تأثیر شاخص بورس

اگر در جایی از جهان بمبی منفجر شود، جنگ رخ دهد، عملیات تروریستی به وقوع بپیوندد و …، بازار بورس بی‌تغییر نخواهد ماند و همه اینها نشانی بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری بر جای خواهند گذاشت.

روابط و تصمیم‌های سیاسی ایران بیش از هر چیز منجر به تغییر بازار بورس شده و بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری نشانه‌هایی از خود بر جای می‌گذارد. اخبار مثبت و امیدبخش – مثل خبر توافق هسته‌ای – منجر به افزایش شاخص بورس و اخبار منفی و نگران‌کننده – مثل خبر آزمایش موشکی کره شمالی- منجر به پایین آمدن آن می‌شود. بدین‌ترتیب می‌توان گفت بهترین شرایط برای حضور در بازار بورس، شرایطی پایدار با چشم‌انداز سیاسی روشن است.

این مطلب را هم بخوانید:
خرید اعتباری چیست؟

۷. نرخ ارز و تأثیر شاخص بورس

در نمای کلی بعضی شرکت‌ها واردکننده کالا هستند و بعضی صادرکننده. بدین‌ترتیب میزان نرخ ارز در میزان سوددهی آنها مؤثر است. برای مثال اگر قیمت ارز بالا برود، تأمین مواد اولیه برای شرکت‌های متکی بر واردات سخت خواهد شد و در مقابل، گران شدن دلار باعث می‌شود کالاهای صادراتی برای خارجی‌ها ارزان‌تر و جذاب‌تر شوند.

در واقع می‌توان چنین نتیجه گرفت که  افزایش قیمت ارز یا کاهش آن منجر به رونق بازار بورس یا سقوط بازار بورس می‌شود و همین موضوع نشانه‌هایی بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری بر جای خواهد گذاشت.

۸. تغییرات تصادفی و پیچیدگی و تأثیر شاخص بورس

چنان که مبرهن است، ثبات سیاسی بر بازار سرمایه و رونق آن مؤثر است، اما مشکل اصلی اینجا است که به درستی نمی‌دانیم هر یک از این عوامل تا چه میزان بر بازار سرمایه تأثیرگذارند. همچنین هیچ‌کس نمی‌داند که آیا میزان تورم بیشتر بر بازار مؤثر است یا نرخ بهره؟

وقتی بیش از صدهزار انسان با روحیات غیر قابل پیش‌بینی، تصمیم‌های گوناگون با دلایل عقلی یا احساسی می‌گیرند، طبیعتاً رخدادهای اجتناب‌ناپذیری به وقوع خواهد پیوست. همه اینها بازار بورس را به سیستمی پیچیده مبدل می‌کند، تا جایی که نمی‌توان  گفت تغییر در چه عاملی باعث ایجاد چه تغییری خواهد شد و همین امر بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری نشانه‌های بسیاری بر جای خواهد گذاشت.

نتیجه‌گیری

در این جستار ضمن معرفی مهم‌ترین شاخص‌های بورس، توضیحاتی در باب نحوه محاسبه شاخص کل – که معمولاً درصد آن در تلویزیون، روزنامه‌ها و سایت‌ها نمایش داده می‌شود – بیان شد. همچنین عوامل گوناگونی که بر میزان سوددهی شاخص بورس مؤثرند و لازم است سرمایه‌گذاران جهت حضور در بازار سرمایه و خرید و فروش سهام به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند، تبیین شد تا سرمایه‌گذاران از رد و نشان این عوامل بر میزان تأثیر شاخص بورس در سرمایه‌گذاری به خوبی مطلع شوند.

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: ۰ میانگین: ۰]
نصب اپلیکیشن فانتیکال

احسان حسینی

احسانم. تا وقتی که می‌توانم بنویسم و بخوانم، یاد می‌گیرم. و تا وقتی که توان یادگیری دارم، هیچ مقصدی برایم صعب‌الوصول نیست.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا